Phỏng vấn Tông gia đời thứ Bảy phái Bắc Thần Nhất Đao – Phần 4

Môn sinh Mã Đình Niệm Lưu (Maniwa Nen Ryū) biểu diễn với kiếm tre bọc da, phát minh của kiếm thánh Kamiizumi Ise no Kami

Nguyên tác: Sieben Fragen an Ōtsuka Ryūnosuke do Hoplo Blog thực hiện.

Tịch Dương dịch, Lưu Quang hiệu đính, từ bản tiếng Anh chính thức của Bắc Thần Nhất Đao Lưu.

  1. Có một thực tế được nhiều người biết đến là một vài cổ lưu cũng có hoặc đã có những môn phụ như thủ lý kiếm thuật[1], bổng thuật[2] hoặc thậm chí là cả nhẫn thuật[3] trong chương trình giảng dạy của họ. Liệu có nội dung nào của Bắc Thần Nhất Đao Lưu bị thất truyền qua mấy thế kỷ không?

Liệu có phần nào của lưu phái bị thất truyền (hay không) thì thật khó trả lời. Câu trả lời trung thực nhất là Có và Không. Nhưng nếu nói về chương trình giảng dạy kỹ pháp tổng hợp thì câu trả lời là Không. May mắn là tất cả các kỹ đều được bảo tồn. Tuy nhiên, khó mà nói rằng có (hay không) và khi nào thì một số hình nhất định bị loại bỏ. Dù sao đi nữa, đã có một số nội dung được bổ sung thêm. Hiển nhiên toàn bộ các bài hình trong phần bạt đao thuật cơ bản đã được thêm vào, với tên gọi là “Kaden no Kata”[4]. Mười bài hình đã được Chiba Michisaburō Taira no Mitsutane[5] – con trai thứ ba của lưu tổ Chiba Shūsaku – tạo ra và bổ sung vào chương trình giảng dạy.

Thủ lý kiếm thuật chưa bao giờ là một phần trong giáo trình của Bắc Thần Nhất Đao Lưu cho dù có hai sư phụ nổi tiếng của bản phái cũng là tông gia của các phái thủ lý kiếm thuật của riêng họ. Đó là Kaiho Hanpei, Tông gia phái Ganritsu (thủ lý kiếm thuật) và Negishi Shōrei[6], Tông gia thứ mười ba của phái An Trung Phiên Hoang Mộc[7] (kiếm thuật, thương thuật, nhu thuật) đồng thời là Lưu tổ phái Căn Ngạn[8] (thủ lý kiếm thuật). Do có hoàn cảnh như vậy nên có lúc Bắc Thần Nhất Đao Lưu có liên quan đến thủ lý kiếm thuật nhưng chưa bao giờ kết hợp môn này và giáo trình giảng dạy. Tuy nhiên, bản phái vẫn có quan hệ với Căn Ngạn Lưu.

Nếu chúng ta nói về các giáo huấn bị mất hoặc nếu có sự thay đổi đối với giáo trình (hay không), tôi muốn nhắc lại lời dạy sâu sắc của sư phụ và cũng là người tiền nhiệm của tôi, Tông gia đời thứ Sáu Ōtsuka Yoichiro: “Môn phái như dòng sông. Ban đầu là con suối với dòng nước nhỏ. Càng chảy thì dòng nước càng nhanh càng mạnh. Rồi từ một dòng suối nhỏ, cuối cùng nó trở thành dòng thác cuồn cuộn. Cũng có rất nhiều sông khác sẽ đổ vào sông chính và rồi thay đổi nó. Thế nhưng, dòng sông chính vẫn giữ được tên gọi và đặc tính riêng, và vẫn là chính mình.”

Theo quan điểm của tôi, cách ngôn này miêu tả khéo léo các lưu phái võ thuật Nhật Bản theo cách thuần khiết nhất. Nếu chúng ta, vào một lúc nào đó, vứt bỏ tất cả các huyền thoại về việc truyền thừa một hệ thống võ thuật hoàn chỉnh hoặc là về các kiếm sĩ được Thiên Cẩu[9] (sinh vật truyền thuyết của Nhật Bản giỏi võ thuật) đào tạo và sự mạo nhận không thể kiểm chứng một cách khoa học, thì cách ngôn này củng cố sự phát triển của các lưu phái võ thuật Nhật Bản một cách rành mạch. Mỗi lưu phái đều đối mặt với những biến đổi không ngừng. Cả thế giới này cũng liên tục thay đổi và không có gì tĩnh tại mãi. Các cổ lưu cũng thế.

Một ví dụ điển hình về kết quả của sự thay đổi là Niệm Lưu, phái kiếm thuật cổ nhất còn tồn tại, do Sōma Shirō Yoshimoto[10] sáng lập vào những năm 1380 ở nơi hiện nay là tỉnh Nagano. Vào thời mới ra đời, nó giống như hầu hết các phái khác khi tập trung vào cung thuật[11] và thế đao thuật, thương thuật kết hợp với mã thuật[12] khi cận chiến. Qua thời gian, phương thức chiến tranh thay đổi và cận chiến được coi trọng hơn xạ chiến. Thiết kế áo giáp cũng vì thế mà thay đổi, các phái cổ lưu võ thuật cũng vậy. Các kỹ thuật và chiến thuật mới được giới thiệu khi thời Edo bắt đầu và Kamiizumi Ise no Kami Fujiwara no Nobutsuna[13], người sáng lập Tân Âm Lưu, phát minh ra kiếm tre bọc da[14]. Niệm Lưu đã nhanh chóng kết hợp dụng cụ này vào tập luyện. Ngay sau đó, lưu phái đã tiến hành các trận tỷ thí thường xuyên với kiếm tre bọc da và điều này dẫn đến sự phát triển của trang bị bảo hộ đơn giản. Trang bị đó dần được trau chuốt theo thời gian. Tổng quan ngắn gọn lịch sử của Niệm Lưu đã chứng minh một cách thú vị rằng lưu phái đã loại bỏ giáo trình lỗi thời như cung thuật hoặc loại bỏ hoàn toàn một số hình và giới thiệu các hình mới để giữ cho lưu phái được mạnh mẽ ra sao. Nhờ liên tục cải tiến mà Niệm Lưu đã tồn tại qua nhiều thế kỷ với tư cách một trong những kiếm phái mạnh nhất và danh tiếng nhất cho đến tận cuối thời Edo (Mạc Mạt) và đào tạo ra một số kiếm sĩ giỏi nhất toàn Nhật Bản.

Các lưu phái khác như Trực Tâm Ảnh Lưu, Nhất Đao Lưu và các dòng Tân Âm Lưu khác cũng phát triển và thành công tương tự. Nói vậy không có nghĩa là các lưu phái nhỏ hơn không đào tạo ra các kiếm sĩ giỏi. Luôn luôn có những kiếm sư xuất sắc, bất kể là từ lưu phái nào. Nhưng những lưu phái được đề cập ở trên nổi tiếng khắp cả nước vì đã đào tạo ra vô số kiếm sĩ lỗi lạc, nổi danh trên chiến trường và trong các cuộc tỷ thí suốt nhiều thế kỷ.

Nhưng rất khó để kiểm chứng khi lần ngược lại những thay đổi của chương trình giảng dạy của một lưu phái khi các tông gia hoặc sư phụ thường không bao giờ viết ra những hình mà họ bỏ đi hoặc toàn bộ chương trình dạy. Cách duy nhất là nghiên cứu các văn kiện và tài liệu từ các thế hệ khác nhau để phát hiện phần nào của lưu phái đã thay đổi hoặc không được truyền dạy nữa. Điều quan trọng nhất là cốt lõi của lưu phái, gọi là Cực Ý[15] (là giáo lý mà từ đó lưu phái được tạo nên), thì không bao giờ thay đổi. “Suối nguồn của lưu phái vẹn nguyên ngay cả khi lưu phái không ngừng biến đổi. Suối nguồn cạn thì dòng sông chết”. Điều đó đúng với tất cả các cổ lưu.

Tôi hết sức tôn trọng Niệm Lưu, vì một lưu phái cổ xưa đến thế đã bảo tồn được truyền thống của mình một cách mạnh mẽ và độc lập trong một thời gian dài đến vậy. Trong số những môn sinh đầu tiên của Bắc Thần Nhất Đao Lưu cũng có người từng là môn sinh của Niệm Lưu. Họ chuyển sang bản phái sau khi Lưu tổ Chiba Shūsaku giáng một thất bại nặng nề lên Niệm Lưu trong trận tỷ kiếm khi còn đang trên đường tu tập võ nghệ[16]. Thực tế thì chiến thắng ấy là sự kiện làm cho Bắc Thần Nhất Đao Lưu nổi danh khắp đất nước. Dù bại trận, Niệm Lưu vẫn giữ được sức mạnh và danh tiếng cho đến ngày nay, tôi thực sự ngưỡng mộ điều đó.

Tôi có một số tài liệu cổ trong bộ sưu tập của bản phái cũng như của các lưu phái khác, trong đó chứng minh một số hình đã bị loại bỏ và một số khác đã được thêm vào. Những thay đổi này khá là bình thường trong mỗi lưu phái, bất kể là họ có thừa nhận hay không. Bạn nên dành chút thời gian ở Kho Lưu Trữ Quốc Gia Nhật Bản[17] ở Tokyo và bạn sẽ tìm thấy rất nhiều tài liệu chứng minh những thay đổi đó. Đáng tiếc là chỉ có vài lưu phái tự tin để thảo luận điều này một cách cởi mở. Rất nhiều lưu phái cảm thấy nếu một vài giáo lý của họ đã bị bỏ hoặc thay đổi qua các thế kỷ thì thật là một vết nhơ. Đặc biệt là khi truyền thuyết về sự ra đời của lưu phái đó thường là có thần linh truyền thừa toàn bộ hệ thống kỹ thuật (rất nhiều lưu phái thuộc trường hợp này). Tuy vậy, sự tiến triển đó là điều tự nhiên nhất và nó đã diễn ra! Dĩ nhiên, mục tiêu cao nhất của bất kỳ chưởng môn nào là truyền lại lưu phái một cách nguyên vẹn cho thế hệ sau, nhưng dù thế nào thì những thay đổi nhỏ nhất cũng sẽ xảy ra từ thế hệ này qua thế hệ khác. Miễn là cực ý của lưu phái không thay đổi thì lưu phái sẽ tồn tại một cách chân thực, kể cả khi một phần giáo lý bị thay đổi hoặc toàn bộ kỹ thuật bị loại bỏ.


[1]  手裏剣術 – shuriken – thuật sử dụng phi tiêu và ám khí

[2] 棒術 – bōjutsu – thuật đánh gậy

[3] 忍術 – ninjutsu

[4] ???

[5] 千葉道三郎 – Thiên Diệp Đạo Tam Lang

[6] 根岸松齢 – Căn Ngạn Tùng Linh

[7] 安中藩荒木流 – Annaka Araki Ryū

[8] 根岸流 – Negishi Ryū

[9] 天狗 – Tengu

[10] 相馬 四郎 義元 – Tương Mã Tứ Lang Nghĩa Nguyên

[11] 弓術 – kyūjutsu

[12] 馬術 – bajutsu – thuật chiến đấu trên lưng ngựa

[13]上泉伊勢守藤原信綱 – Thượng  Tuyền Y Thế Bảo Đằng Nguyên Tín Cương

[14] 袋竹刀 – fukuro shinai

[15] 極意 – gokui

[16] 武者修行 – musha shugyō – vũ giả tu hành

[17] 国立公文書館 – Kokuritsu Kōbunsho Kan

Leave a Reply