Quà của Bob – Lời mở đầu

Mèo Bob giới thiệu sách tại hiệu Waterstone ở Coventry, tháng Mười 2014 – Ảnh: Coventry Telegraph

BẢN DỊCH THỬ MỪNG GIÁNG SINH 2017
KHÔNG DÙNG CHO MỤC ĐÍCH THƯƠNG MẠI

VUI LÒNG CHỈ DẪN LINK
KHÔNG SAO CHÉP TOÀN VĂN

 

Luân Đôn, tháng Mười Hai 2013

Còn mấy tuần nữa mới đến Giáng Sinh nhưng trong khách sạn sang trọng gần Quảng trường Trafalgar, bữa tiệc đã đến đỉnh điểm. Phòng khiêu vũ khổng lồ có gương rất náo nhiệt, phải có đến hơn hai trăm người đi lại, tán gẫu và cười đùa. Một tốp những người hầu bàn ăn mặc bảnh bao đang lượn vòng với những khay đựng sâm-panh, rượu vang và canapé[1] trông rất ngon. Mọi người đều mang tâm trạng lễ hội.

Bữa tiệc trưa do một trong những nhà xuất bản lớn nhất Luân Đôn tổ chức và thu hút những tác giả tiếng tăm. Chốc chốc tôi lại gặp một gương mặt quen thuộc, rồi nhận ra mình đã thấy họ trên ti-vi hoặc trên báo.

Nhìn cách họ chào nhau bằng những cái ôm hôn khoa trương thì biết rất nhiều trong số những người dự tiệc này là bạn bè cũ. Tôi thì ngược lại, chẳng biết ai với ai.

Một phần trong tôi có cảm giác mình như vị khách không mời, như thể tôi đã lẻn vào bằng cách nào đó. Trừ việc không phải thế.

Đầu tiên, tấm thiếp mời mạ vàng sang trọng đề tên tôi và “nửa kia” vẫn được giắt trong áo khoác da của tôi, tôi muốn giữ nó ở đó làm kỷ niệm. Hơn nữa, chỉ mấy phút trước, khi mọi người quây quần trong phòng, người chủ trì bữa tiệc, chính là lãnh đạo nhà xuất bản, đã cảm ơn đích danh vài tác giả, những người đã không quản rét mướt mà đến dự. Một trong những cái tên bà nhắc tới là tên tôi. Chà, đúng ra là tên tôi cùng với “nửa kia”.

“Và chúng tôi thật vui mừng được thấy James Bowen, dĩ nhiên cùng đi là người đồng hành thường trực của anh, Bob,” bà nói và nhận về một tràng vỗ tay dòn dã.

Dường như mọi cái đầu trong phòng đều quay về phía tôi. Nếu tất cả bọn họ đều nhìn tôi thì tôi chắc đã không chịu nổi, nhưng thật may là không đến mức đó. Như thường xảy ra những ngày này, mọi ánh mắt đều tập trung vào một điểm, ở đâu đó ngay trên vai tôi, vào chú mèo lông hung bảnh trai đang đậu ở đó, nhìn ngó dè dặt, như thuyền trưởng một chiếc thuyền buồm[2] đang quan sát mọi thứ phía trước mình. Hắn là ngôi sao. Như thường lệ.

Không hề cường điệu khi nói rằng Bob đã cứu mạng tôi. Khi tôi gặp hắn sáu năm trước, hắn là một chú mèo hoang bị thương nằm dài trong sảnh khu căn hộ tôi sống ở bắc Luân Đôn. Hắn xuất hiện và đánh dấu một bước ngoặt lớn trong cuộc đời khó khăn của tôi. Lúc ấy tôi là con nghiện ma túy đang cai, chật vật cố kết thúc chương trình cai nghiện bằng methadone. Tôi đã hai mươi tám tuổi và đã tốn gần trọn một thập kỷ ngủ bờ ngủ bụi trong các nhà tình thương và khu cư trú[3]. Tôi lạc lối. Việc chăm sóc Bob đã cho tôi động lực và sự động viên tôi cần để xoay chuyển cuộc đời của mình. Tôi đã làm điều đó, trước tiên bằng cách hát rong và bán tạp chí của người vô gia cư mang tên The Big Issue, nhưng cũng bằng cách cai nghiện nữa.

Bob là chú mèo thông minh và tháo vát nhất tôi từng gặp. Thời gian chúng tôi cùng nhau kiếm sống trên đường phố Luân Đôn đầy biến động nhưng cũng cực kỳ hấp dẫn. Dường như mỗi ngày hắn đều cho tôi phương hướng, mục đích, sự đồng hành và, gì nữa nhỉ, một lý do để mỉm cười.

Tác động của hắn lớn đến mức tôi đã được mời viết sách về cuộc phiêu lưu của chúng tôi. Khi sách được xuất bản vào tháng Ba năm 2012, tôi không kỳ vọng sẽ may mắn mà bán được hơn 100 bản. Ngược lại, tôi vô cùng ngạc nhiên khi nó thành sách bán chạy nhất, không chỉ ở Vương quốc Anh mà còn trên khắp thế giới. Từ đó đến nay, tôi đã viết cuốn sách thứ hai về cuộc sống của mình trên đường phố với Bob, cũng như một cuốn sách tranh cho trẻ em, hình dung về cuộc sống của Bob trước khi chúng tôi gặp nhau. Trong khoảng thời gian đó, họ đã bán thêm được hơn một triệu bản nữa ở riêng Vương quốc Anh[4]. Thành công này đã mang lại cho Bob và tôi lời mời dự buổi gặp mặt đặc biệt này.

Sau khi các diễn văn kết thúc, bữa tiệc lên đến đỉnh điểm. Các nhân viên phục vụ rất tốt với Bob và đã cho tôi hai chiếc bát để tôi có cho hắn chút thức ăn và sữa mèo mà tôi mang theo mình. Bob luôn luôn là nam châm hút người và hôm nay cũng không phải ngoại lệ. Những người dự tiệc liên tục đến chỗ chúng tôi để chụp ảnh với Bob và chào hỏi. Họ sẽ chúc mừng thành công của tôi và hỏi tôi về kế hoạch tương lai. Lần đầu tiên trong đời tôi có vài kế hoạch và tôi vui vẻ chia sẻ. Tôi đặc biệt tự hào về công việc tôi đang làm cho những các tổ chức thiện nguyện cứu trợ người và động vật vô gia cư. Tôi cảm thấy như mình đang đền đáp những người đã cho tôi chiếc phao cứu sinh khi tôi thực sự cần. Khi mọi người hỏi tôi định đón Giáng Sinh thế nào, tôi kể với họ Bob và tôi, cùng với người bạn thân nhất là Belle, sẽ tự thưởng một sô diễn hay ở khu West End và vài bữa ăn ngon ở nhà hàng hạng sang.

“Phải khác với các Giáng Sinh anh trải qua mấy năm trước lắm nhỉ,” một quý bà nói với tôi. Tôi chỉ cười và gật đầu.

“Chỉ chút xíu thôi ạ.”

Có thời điểm, cả một đoàn người ăn mặc bảnh bao xếp hàng chờ gặp Bob. Dù cố gắng đến đâu tôi cũng chẳng quen được với kiểu chú ý này, dù nó đã thành chuyện thường ngày. Chẳng hạn, chỉ mấy ngày trước, tôi ở một khách sạn tại Luân Đôn cả ngày để quay một bộ phim với truyền hình Nhật Bản. Mãi về sau tôi mới biết rằng khi về Nhật, các diễn viên đã tái hiện cuộc sống của tôi và Bob trong một phim truyền hình cho kênh truyền hình của họ. Tôi chẳng thể nào hiểu nổi chuyện đó.

Mấy tháng trước bữa tiệc này, chúng tôi lên ITV để vận giải thưởng National Animal Awards, lần đầu tiên được truyền hình đưa tin ở Vương quốc Anh, tới nhiều triệu khán giả. Đời ngỡ như chiêm bao, theo rất nhiều cách. Tôi đang làm những việc mà tôi chưa từng tưởng tượng là có thể, gần như đều đặn hàng ngày. Tôi sống trong trạng thái mong có ai đó véo cho mình một cái.

Hóa ra, khoảnh khắc “véo cho một cái” lớn nhất của bữa tiệc Giáng Sinh đến ngay vào lúc cuối tiệc. Chúng tôi đã ở đó mấy tiếng đồng hồ khi tiệc bắt đầu tàn. Bob có vẻ đã mệt rồi nên tôi đã sẵn sàng ra về. Tôi phải quỳ xuống để cài dây dắt mà Bob đang đeo khi chúng tôi cùng nhau ra đến phố và khi đó tôi nhận ra có ai đó đang đứng sau lưng mình.

“Tôi đã định đến thăm. Anh nghĩ liệu nó có phiền không nếu tôi chào nhanh một cái?” một giọng nữ hỏi.

“Xin chờ cho một chút, tôi đang chỉnh dây dắt,” tôi nói, rồi quay lại và nhìn lên.

Tôi nhận ra gương mặt ấy ngay tức khắc. Là nhà văn chuyên viết cho trẻ em Jacqueline Wilson, một quốc bảo của Vương quốc Anh, tác giả nhiều sách hạng nhất cho trẻ em.

Thường thì tôi không thiếu chuyện để nói, nhưng tôi chẳng thốt nên lời. Tôi hết sức bối rối. Tôi nghĩ mình đã lẩm bẩm vài câu rằng tôi ngưỡng mộ bà ấy đến thế nào – đó là sự thật – và Belle hâm mộ nhân vật nổi tiếng nhất của bà là Tracy Beaker đến đâu – cũng là thật nốt.

“Tôi đã theo dõi câu chuyện của anh và tôi nghĩ những gì hai người đạt được thật là tuyệt vời,” bà nói.

Chúng tôi nói chuyện thêm một chút trong lúc cùng rời bữa tiệc và đi ra tiền sảnh của tòa nhà. Tôi rùng cả mình. Tôi thấy mình như kẻ xa lạ, một kẻ mạo danh, nhưng bà đã khiến tôi cảm thấy như tôi thuộc về thế giới này.

Như thường lệ, Bob đang đeo một trong những chiếc khăn quàng do những người ái mộ tặng. Bước vào bóng tối của buổi cuối chiều, tôi chỉnh lại khăn để nó bảo vệ được hắn trước cái lạnh.

“Chà, cũng vui, anh bạn nhỉ?” tôi nói, cảm thấy chút phấn chấn vì bữa tiệc đã diễn ra tốt đẹp.

Và như rất thường xuyên trong quá khứ, đường phố Luân Đôn kéo tôi về với thực tại. Bầu trời đang thẫm dần và một cơn buốt giá từ hướng Quảng trường Trafalgar ào qua, nơi đó tôi có thể thấy một cây thông Giáng Sinh khổng lồ kiểu truyền thống đã sáng đèn, sẵn sàng đón buổi tối.

“Đi nào Bob, bắt một chiếc tắc-xi nhé,” tôi nói và hướng về phía quảng trường.

Đó cũng là việc đôi khi khiến tôi tự véo mình. Đi tắc-xi là thứ xa xỉ tôi không thể nghĩ tới mới cách đây chưa lâu. Có những ngày tôi chỉ vừa đủ tiền trả vé xe buýt. Ngay cả bây giờ tôi cũng hiếm khi đi tắc-xi. Tôi luôn luôn thấy có lỗi khi tiêu tiền, ngay cả vào những dịp chính đáng như hôm nay. Đó là một ngày bận rộn, Bob đã mệt và lạnh và chúng tôi phải đến gặp Belle ở gần Oxford Circus.

Đường phố tấp nập người mua sắm và người đang về nhà sau một ngày làm việc nên rất khó tìm được một chiếc xe có đèn vàng bật sáng. Tôi đã vẫy hụt không biết bao nhiêu xe thì chợt phát hiện ra chiếc áo khoác đỏ quen thuộc của một người bán tạp chí Big Issue nơi góc phố.

Tôi lập tức nhận ra chiếc mũ len có túm bông, đôi găng tay và chiếc khăn quàng mà ông ấy đeo. Mỗi mùa đông, Quỹ Big Issue lại phát bộ đồ chống lạnh cho những người bán tạp chí lâu năm cần đến nó. Thế nhưng chòm râu và gương mặt ửng đỏ trong gió rét của ông không có vẻ gì là quen thuộc. Ông có mái tóc dài màu xám và tuổi trạc ngũ tuần.

Tôi thấy ông ấy có một chồng tạp chí lớn, điều đó gợi ý rằng hoặc ông vừa mới bắt đầu ngày làm việc, hoặc đang rất chất vật chưa bán được. Từ kinh nghiệm bản thân thì tôi nghiêng về khả năng sau hơn.

Tôi cũng thấy ông ấy đang bị rét lắm. Ông cứ dậm chân liên tục, cố gắng để máu lưu thông và hà hơi liên hồi vào lòng bàn tay để tìm chút hơi ấm cho thân thể tê cóng trong gió rét.

Tôi tiến đến và đưa ông một tờ bạc 20 Bảng. Tôi chẳng còn xu lẻ nào.

“Vui nhé, anh bạn,” ông nói, vừa mừng rỡ vừa hơi bối rối vì một gã xa lạ đưa cho mình nhiều tiền thế. Khi ông ấy đưa tiền trả lại, tôi chỉ lắc đầu.

Ông dò xét tôi và Bob một thoáng. Gương mặt ông mang biểu cảm như thể đang hỏi, vì sao thế?

“Thật mà, bạn ơi. Tôi biết ngoài này thế nào mà. Tôi biết rét thế nào, tôi biết thời điểm này trong năm khó khăn thế nào. Xin nhận cho, tôi hiểu thêm được vài đồng có thể khác biệt thế nào mà,” tôi nói.

Ông ấy chẳng hề biết tôi là ai, cũng không có gì ngạc nhiên. Tôi có phải hay lên truyền hình gì đâu.

Trông ông có vẻ hoài nghi, nhưng vẫn mỉm cười.

“Hãy tin tôi, tôi biết thật mà,” tôi nói.

“OK, tôi tin anh.”

Tôi vừa mới chuẩn bị đi khỏi thì ông bất ngờ với tay ra hiệu.

“Ôi, chờ một phút bạn ơi, tôi có cái này cho anh”, ông vừa nói vừa lục ba-lô.

Tấm thiếp mừng Giáng Sinh ông chìa ra có cảnh Chúa ra đời ở mặt trước. Có lẽ ông đã mua nó ở cửa hàng đồng giá một Bảng hay ở một hiệu bán đồ từ thiện. Bên trong có nội dung rất đơn giản: Chúc Giáng Sinh hạnh phúc. Cảm ơn đã giúp đỡ tôi. Brian.

“Cảm ơn,” tôi nói. “Cũng mong ông xoay xở được để có Giáng Sinh tốt lành.”

Đáng lẽ tôi đã ở lại nói chuyện thêm chốc lát nhưng bỗng tôi thấy có chiếc tắc-xi đang đến gần, đèn vàng đang bật. Bob đang bồn chồn và tôi cần phải đi tiếp. Tôi vừa mở cửa Bob đã phóng vào xe, hài lòng với hơi ấm. Rồi hắn cuộn mình trên ghế bên cạnh tôi, sẵn sàng cho giấc ngủ ngon mà hắn xứng đáng.

Khi xe chầm chậm rời đi, tôi ngoái lại nhìn Brian tan vào buổi tối của Luân Đôn. Chẳng mấy chốc đã không thể phân biệt được hình bóng đỏ và xám ấy giữa những ánh đèn màu của Quảng trường Trafalgar nữa, nhưng tôi chẳng thể nào rũ bỏ hình ảnh – cùng những cử chỉ đơn sơ của ông – khỏi tâm trí. Nó khuấy động biết bao cảm xúc và ký ức, có xúc động, có vui vẻ, và có cả buồn đau.

Chưa lâu trước đây tôi cũng ở trong chính cảnh ngộ ấy. Suốt hơn một thập kỷ, tôi cũng là một gương mặt vô hình giữa đám đông, sống dựa vào hảo tâm của những người xa lạ. Giáng Sinh cuối cùng tôi làm việc toàn thời gian trên đường phố là năm 2010, mới chỉ ba năm trước.

Trong lúc chiếc tắc-xi len lỏi tiến về phía Bắc, xuôi Phố Regent với những cửa sổ trưng bày xa hoa và những đồ trang trí khắp đường phố, tâm trí tôi lướt trở về năm ấy. Đời trên đường phố luôn luôn là cuộc vật lộn, nhưng lễ Giáng Sinh ấy thì đặc biệt khó khăn và thách thức. Tuy vậy, tôi vẫn nhớ nó chứa đầy những bài học quan trọng như thế nào; những bài học mà tôi đang nhớ lại ngay lúc này, chợt như quý giá hơn đối với bước ngoặt ngoài mong đợi của đời tôi. Đó là kiểu bài học mà không tiền bạc hay thành công nào mua được. Và, khi tôi đang chuẩn bị cho một lễ Giáng Sinh rất khác, tôi biết đó là những bài học tôi không bao giờ được quên.


[1] Trong bản dịch này, từ ngoại lai sẽ được viết với phiên âm phổ thông và có dấu gạch nối, từ tiếng nước ngoài hoặc thuật ngữ chưa phổ biến sẽ được giữ nguyên dạng; người dịch sẽ chỉ chú thích trong trường hợp thật cần thiết.

[2] Nguyên văn: galleon.

[3] Nguyên văn: sheltered accomodation – bản dịch này giữ nguyên cách chuyển ngữ của Bob – Chú mèo đường phố.

[4] Những chỗ tác giả dùng từ UK hoặc Britain sẽ được dịch là Vương quốc Anh, những chỗ dùng từ England sẽ được chuyển ngữ thành nước Anh để phân biệt.

Published by

Lưu Quang (流光)

Dịch sách dạo kiếm gạo nuôi mèo

Leave a Reply